Eman ve sulh

Osman İbnu Ebi Hazım, babası vasıtasıyla dedesi Sahr (Radıyallahu Anh)'dan rivayet ediyor: • "Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Taife karşı gazveye çıkmıştı. Sahr bunu işitir işitmez, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e imdad etmek üzere bir grup atlıyla hareket etti. Ancak, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ı fetih yapmadan geri dönmüş buldu. Sahr, o gün Allah'a yemin ederek: - "Şu Kasr, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ın hükmüne boyun eğmedikçe kuşatmayı kaldırmayacağım" dedi ve oradan ayrılmadı. Nihayet içeridekiler Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ın hükmüne boyun eğdiler. Sahr, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e şöyle yazarak durumu bildirdi: - "Emma ba'd: Ey Allah'ın Resulü! Sakif senin hükmüne boyun eğmiştir. Ben, onları süvariler arasında getiriyorum." Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) - "Es-salatu Camiatun" diye nida edilmesini emretti. Kahraman (yani Sahr) için: "Rabbim, şu kahramana atlarını adamlarını mübarek kıl!" diye on kere dua etti. Derken halktan bir grup Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ın yanına geldi. Muğire İbnu Şu'be söz alıp: - "Ey Allah'ın Resulü! Sahr, halamı yakaladı. Halbuki halam Müslümanların girdiği şeye (imana) girmişti" dedi. Resululah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) onları çağırıp: - "Ey Sahr, bir kavm Müslüman oldu mu, artık kanlarını da mallarını da korumuş olurlar. Muğire'ye halasını iade et!" dedi. O da kadını ona iade etti. Sahr, Beni Süleym'e ait olan bir suyu Hazreti Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'den istedi. Beni Süleym, İslam'dan kaçarak bu suyu terketmişti. Sahr: - "Ey Allah'ın Resulü, beni ve kavmimi oraya yerleştir!" dedi. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem): - "Pekala!" dedi ve onu oraya yerleştirdi: Sonra Süleymiler Müslüman oldular ve Sahr'a gelip suyu kendilerine iade etmesini söylediler. Sahr, buna imtina edince Süleymiler, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e başvurdular: - "Ey Allah'ın Resulü, biz Müslüman olduk, suyumuzu idde etmesi için Sahr'a geldik. O imtina edip vermedi" dediler. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Sahr'ı çağırttı. Gelince: "Ey Sahr, bir kavm Müslüman olunca mallarını ve kanlarını korurlar, bunlara sularını geri ver!" diye emretti. Sahr: - "Başüstüne ey Allah'ın Resulü!" dedi. Ravi der ki: - "Ben Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ın yüzünün bu sırada suyu Sahr'dan geri almaktan duyduğu haya sebebiyle genç kızın yüzü gibi kızardığını gördüm."

Zeyd İbnu Abdillah (Radıyallahu anh) naklediyor ki, • Biz (Basra'da) Mirbed denen yerde idik. Saçları dağınık, bir adam geldi, elinde kırmızı renkli bir deri parçası vardı. - Kendisine: "Köylüsün galiba." dedik. "Evet!" dedi. "Elindeki şu deri parçasını bize ver (de ne var bir bakalım)!" dedik. Hemen alıp içindekini okuduk. - Şu yazılı idi: "Allah'ın Resulü Muhammed'den Beni Züheyr İbnu Kays'a. Siz, şayet Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şehadet eder, namaz kılar, zekat verir, ganimetten beşte biri, Peygamber'in hissesini ve 'safiyy payı'nı eda ederseniz, sizler Allah ve Resulü'nün emanıyla emniyette olursunuz." - Biz: "Bu mektubu size kim yazdı?" diye sorduk. - "Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)" dedi.

Amir İbnu Şehr (Radıyallahu anh) naklediyor ki, • Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) (peygamber olarak ortaya) çıktığı zaman, Hamdan kabilesi bana: - "Gidip şu adam hakkında araştırıp bize haber getirebilir misin? Şayet bizim adımıza memnun kalırsan biz de onu kabul ederiz, şayet beğenmediğin bir husus olursa biz de reddederiz" dediler. Ben de: - "Pekala!" dedim. Yola çıkıp Hazreti Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in yanına kadar geldim. (Gördüm, inceledim ve) memnun kaldım. Kavmim de Müslüman oldu. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), Ümeyr Zi Merran'a şu mektubu yazdı. Ravi devamla der ki: - Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Malik İbnu Mirare er-Rehavi'yi Yemen'in tamamına (elçi olarak) yolladı. Akk Zü Hayvan Müslüman oldu. Ravi devamla der ki: - "Akk'a: "Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e git, köyün ve malın için kendisinden eman al" dendi. O da hemen Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e geldi. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) kendisine şu eman mektubunu yazdı: - "Bismillahirrahmanirrahim, Allah'ın Resulü Muhammed'den Akk Zü Hayvan'a: "Eğer arazisinde, malında, kölesinde (İslam'a) sadık kalırsa, kendisine eman vardır, Allah'ın ve Allah'ın Resulü Muhammed'in garantisi vardır. Bu emanı Halid İbnu Said İbni'l-As yazdı."

Ka'b İbnu Malik (Radıyallahu Anh) naklediyor ki, • Ka'b İbnu'l-Eşref, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ın aleyhine hicviyeler düzüyor ve bunlarla Kureyş kafirlerini, ona karşı tahrik ediyordu. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Medine'ye hicretle geldiği zaman, şehrin ahalisi kozmopolitti. Bir kısmı Müslüman, bir kısmı putlara tapan müşrik, bir kısmı da Yahudi idi. Yahudiler, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) ve ashabına rahatsızlık veriyorlardı. Cenab-ı Hakk, Resulü'ne (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) sabır ve af emrediyordu. Allah şu ayeti onlar hakkında inzal buyurmuş idi. (mealen): "Hiç şüphesiz, sizden önce kitap verilenlerden ve Allah'a eş koşanlardan çok üzücü sözler işiteceksiniz. Sabreder ve Allah'a karşı gelmekten sakınırsanız bilin ki, bu üzerinizde sebat edilecek işlerdendir." (Al-i İmran 186). Ka'b İbnu'l-Eşref, Hazreti Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e eza vermekten bir türlü vazgeçmiyordu. Sonunda Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Sa'd İbnu Mu'az Radıyallahu Anh'a, onu öldürecek birini yollamasını emretti. Onu Muhammed İbnu Mesleme (Radıyallahu Anh) öldürdü. Ka'b öldürülünce, Yahudiler ve müşrikler çok korktular. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e gelerek: "Arkadaşımızı geceleyin kapısını çalarak öldürdüler" dediler. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) onlara Ka'b İbnu'l-Eşref'in geçmişte söylediklerini hatırlattı. Sonra da hepsini kendisiyle onlar arasında yapılacak ve (şerirlerin uyarak sıkıntıları) sona erdirecek bir antlaşma imzalamaya çağırdı. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) onlarla kendisi ve bütün Müslümanlar arasında muteber olacak yazılı bir antlaşma yaptı.

İbnu Abbas (Radıyallahu Anh) naklediyor, • Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), Necranlılarla iki bin takım elbise üzerine sulh yaptı. Yarısını Safer ayında, yarısını da Recep ayında Müslümanlara teslim edeceklerdi. Ayrıca gazvede kullanmak üzere ariyeten otuz zırh, otuz at, otuz deve ve her çeşit silahtan otuzar aded vereceklerdi. Müslümanlar, bunları, Yemenide ihanetli bir harb olduğu takdirde Necranlılardan alıp kullanacaklar, sonra iade edeceklerdi. Buna mukabil Müslümanlar da Hıristiyan mabedlerini yıkmayacaklar, dini-ilmi reislerine dokunmayacaklar, bir hadise çıkarmayıp yahut da faiz yemedikleri müddetçe dinlerinde rahatsız etmeyeceklerdir.

• Hazreti Ali Radıyallahu Anh buyurdu ki: - "Eğer sağ kalırsam, Beni Tağlib Hıristiyanlarının eli kılınç tutanlarını öldürüp, çocuklarını esir edeceğim. Çünkü Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ın onlarla yaptığı antlaşmayı elimle bizzat yazdım. "Çocuklarını Hıristiyanlaştırmayacakları" şartı vardı."

• Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'la Hayber Kalesine indik. Beraberinde başka birçok Müslüman da vardı. Hayber'in sahibi (lideri) cebbar, mütekebbir birisi idi. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e gelerek: - "Ey Muhammed! Sizin eşeklerimizi kesmeye, meyvelerimizi yemeye, kadınlarımızı dövmeye hakkınız mı var?" dedi. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bu sözlere öfkelenerek emretti: - "Ey İbnu Avf, merkebine bin ve şöyle nida et: "Haberiniz olsun, cennet sadece mü'minlere helaldir, namaz kılmak üzere toplanın!" Ravi, devamla, der ki: "Cemaat toplandı. • Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) onlara namaz kıldırdı. Sonra da kalkıp şunları söyledi: - "Sizden biri, (rahat) koltuğuna kurulup, Allah'ın sadece şu Kur'an'da yazdıklarını mı haram ettiğini sanıyor? * Haberiniz olsun, vallahi ben (Allah'ın yasaklarını) duyurdum, (Kur'an'da olmayan hayırlar) emrettim, birçok şeylerden sizleri yasakladım, bunlar, Kur'an'ın bir misli kadar ve belki de daha çoktur. * Allah Teala hazretleri, Ehl-i Kitabın evlerine izinsiz girmenizi helal kılmamıştır. * Kadınları dövmenizi, * Borçlarını (olan cizyeyi) verdikten sonra meyvelerini yemenizi de helal kılmamıştı."

Cüheyneli bir adam anlatmıştır: • "Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) buyurdu ki: - "Sizler muhtemelen bir kavimle savaşıp onlara galebe çalacaksınız. Onlar mallarıyla kendilerini ve çocuklarını size karşı koruyacaklar." • Said (İbnu Mansur) rivayetinde der ki: - "Sizinle belli şartlarla sulh yaparlar." (Bu cümleden sonra Müsedded ve Said İbnu Mansur şu ifadede) ittifak ederler: "... Artık onlardan (sulh sırasında belirlenenden) başka bir şey alamazsınız. Zira bu size yakışmaz."

• Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdular: - "Müslümanlar arasında, haramı helal, helali de haram etmedikçe sulh caizdir." - Yine buyurdular ki: "Müslümanlar haramı helal, helali de haram etmedikçe kabul etmiş bulundukları şartlara uyarlar."

• Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Hayber Yahudilerine şunu söyledi: - "Mahsulat, sizinle bizim aramızda olmak şartıyla sizi Allah'ın bıraktığı müddetçe yerinizde bırakıyorum." Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Hayber'e (tahminci olarak) Abdullah İbnu Revaha (Radıyallahu Anh)'yı gönderdi. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'la Yahudiler arasında, mahsulün miktarını tahmin ve takdir işini o yapmış, neticede, onlara: - "İsterseniz siz alın, isterseniz bana kalsın" demişti. Yahudiler mahsulün kendilerine kalmasını tercih ettiler.

İbni Ömer (Radıyallahu Anh) naklediyor Hayber halkı dediler ki: "Ey Muhammed, bizi bırak, burada kalalım, araziyi ıslah edip işleyelim." Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) da her ekinin ve Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ın uygun göreceği her bir şeyin mahsulünün yarısı onların olmak şartıyla araziyi onlara bıraktı. Abdullah İbnu Revaha (Radıyallahu Anh) her yıl oraya gelir, miktarı tahmin eder ve yarısının karşılığını onlardan alırdı. Yahudiler, Abdullah'ı tahminde gösterdiği titizlik sebebiyle Hazreti Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e şikayet ettiler. Hatta bir ara (lehlerine gevşek davranması için) rüşvet vermek istediler. Abdullah onlara: - "Bana haram mı yedirmek istiyorsunuz. Vallahi ben en ziyade sevdiğim insanın yanından geldim. Sizin topunuz bana maymunlar ve hınzırlardan daha menfurdur. Buna rağmen, benim size olan buğzum, size karşı adil olmama mani değildir." Yahudiler, Abdullah (Radıyallahu Anh)'ı takdir edip: - "İşte bu adalet ve doğrulukla semavat ve arz nizam içinde ayakta durur" dediler. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), her bir hanımına her yıl seksen vask hurma, yirmi vask arpa veriyordu. Hazreti Ömer (Radıyallahu Anh) zamanında, Yahudiler Müslümanlara hile yaptılar. İbnu Ömer (Radıyallahu Anh)'i bir evin damında uyurken geceleyin aşağı attılar, el ve (ayak) bileklerini çıkardılar. Hazreti Ömer İbnu'l-Hattab: - "Hayber'de hissesi olan hazırlansın, aralarında taksim edelim" dedi. (Taksim edileceği zaman) reisleri: - "Bizi buradan çıkarma. Bizi Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) ve Hazreti Ebu Bekir'in yaptıkları gibi yerlerimizde bırak" dedi. Hazreti Ömer Radıyallahu Anh ona: - "(Kararımızda) Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ın sözüne ters düştüğümüzü mü zannediyorsun? Bineğin seni Suriye'ye doğru bir gün, sonra bir gün, sonra bir gün daha koşturmasına ne dersin?" diye cevap verdi. Hazreti Ömer (Radıyallahu Anh), Hayber'i, Hudeybiye ashabından Hayber Seferine iştirak etmiş olanlar arasında taksim etti.

Hz. Ebû Bekir (Radıyallahu Anh) naklediyor ki, • Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ın şöyle söylediğini işittim: - "Kim (kendisine eman verilerek) antlaşma yapılan bir kimseyi vakti dışında öldürürse, Allah ona cenneti haram eder"

Hz. Safvan İbnu Süleym (Radıyallahu Anh), birçok sahabi evlatlarının, babalarından yapmış oldukları rivayetlere dayanarak, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'ın şöyle buyurmuş olduğunu naklediyor: - "Kim antlaşma yapılan bir kimseye zulmeder veya hakkını tenkis eder veya takatının fevkinde emreder veya onun rızası dışında bir şeyini alırsa, kıyamet günü aleyhine ben delil olacağım."

Hz. Ümmü Hani (Radıyallahu anha) naklediyor. Ben kocamın akrabalarından iki kişiye civar (himaye) vermiştim. • Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) - "Senin civar verdiğine biz de civar verdik" buyurdu."

Ahdine kim vefasızlık edip bozarsa, Allah mutlaka ona bir düşman musallat eder." (İmam Malik bunu belağ (senetsiz) olarak rivayet etmiştir)